على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1244
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
جانورى . ج : حساكل و حسكلة . و آنچه بپرد از آهن گرم وقت كوفتن آن . حسكلة ( haskalat ) م . ع . حسكل حسكلة : كشت شتران ريزه را . حسكلة ( heskelat ) ع . ج . حسكل . حسكلتان ( heskelat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه . دو خصيه . حسل ( hasl ) م . ع . حسله حسلا ( از باب نصر ) : فرومايه كرد آن را . و فلان يحسل بنفسه اى يقصر و يركب بها الدناءة . و حسل منه : باقى گذاشت از آن به كار ناآينده . و حسل به ( مجهولا ) : اى اخس حظه . و حسله حسلا ( از باب ضرب ) : سخت راند آن را . حسل ( hasl ) ا . ع . غورهء كنار . حسل ( hesl ) ا . ع . بچهء سوسمار كه از بيضه بيرون آمده باشد . ج : احسال و حسول و حسلان و حسلة . و ابو الحسل : سوسمار . و لا آتيك سن الحسل : نيايم پيش تو گاهى لان سن الحسل لا تسقط ابدا حتى تموت . حسل ( hosol ) ع . ج . حسيل . و ج . حسيلة . حسلات ( hasal t ) ا . ع . پشتههاى سنگ در ديار ضباب . حسلان ( hesl n ) و حسلة ( hesalat ) ع . ج . حسل ( hesl ) . حسم ( hasm ) م . ع . حسمه حسما ( از باب ضرب ) : بريد آن را . و حسم العرق : بريد آن رگ را و از آهن داغ كرد تا خون بند آيد . و حسم الداء : قطع كرد بيمارى را بدوا . و حسم فلانا الشيئى : بازداشت فلان را از آن چيز . حسمى ( hesm ) ا . ع . زمينى بباديه ، بها جبال شواهق لا يكاد القتام يفارقها . و قبيلهء جذام . و آبى مرمر كلب را گويند هو بقية ماء الطوفان حسمى ( hosamiy ) ا . ع . مرد بسيار موى . حسن ( hosn ) ا . ع . جمال و خوبى و نيكوئى ج : محاسن . حسن ( hosn ) م . ع . حسن حسنا ( از باب كرم و نصر ) : خوب و نيكو گرديد و صاحب جمال شد . حسن ( hosn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جمال و زيبائى و رونق و فروغ و نيكوئى صورت و نيكوئى و نزاكت و لطافت و خوشى و خوبى . و حسن اختيار : خوبى پسنديدگى . و حسن آداب : خوشى اخلاق و خصال . و حسن بىنظير : زيبائى بىمثل و مانند . و حسن تدبير : نيكوئى تدبير و تدبير نيك و زيركى در كار . و حسن حال : حالت خوش . و حسن خدمت : نيكوئى خدمت و پرستارى . و حسن خطاب : فصاحت و زبانآورى . و حسن خلق : خوشى و نيكوئى خوى و طبيعت . و حسن راى : نيكوئى عقيده و بصيرت و دانائى در كار . و حسن سلوك : نيكوئى رفتار و كردار . و حسن ظن : خوشى عقيده . و حسن عاريتى : جمال و نيكوئى كه ذاتى شخص نباشد و زينتى كه شخص بر خود مىدارد از خال و سرمه و آرايش . و حسن عقيدت : وفادارى و صدق و نمك حلالى . و حسن عهد : نيكوئى عهد و پيمان و قول صحيح . و حسن قبول : نيكوئى پسند و خوش افتى در پسند . و حسن مطلع : باصطلاح عروض بيت دويم از غزل و قصيده كه پس از مطلع باشد . و حسن مطلق : حسن بارى تعالى كه عدم و تنزل ندارد . و حسن معامله : خوشى و نيكوئى داد و ستد . و حسن مقيد : زيبائى كه گاه موجود و گاه معدوم شود و داراى حد و نهايتى باشد . و حسن يوسف : اسفنج . حسن ( hasan ) ا و ص . ع . خوب و نيكو و صاحب جمال . و نام درختى خوشنما . و پشتهء بلند . و از اعلام است : الامام الهمام حسن بن على بن ابى طالب امام دويم از ائمهء اثنا عشر و بزرگترين اولاد حضرت فاطمهء زهرا عليها السلام تولد همايونش در شب پانزدهم ماه رمضان سال سيوم از هجرت و رحلتش در مدينه در ماه صفر سال پنجاهم هجرت و مزار شريفش در بقيع . الامام الهمام ابو محمد الحسن بن على العسكرى امام يازدهم از ائمهء اثنا عشر تولد همايونش در مدينهء طيبه در شهر ربيع الاول سال 232 هجرى و رحلتش در سرمن راى در 22 ربيع الاول سال 260 هجرى و مزار شريفش در سر من راى . الوزير نظام الملك حسن بن على بن اسحق طوسى در سال 485 هجرى وفات نمود . حسن بسن ( hasan - basan ) ا . ع . بسيار نيك . ج : حسان . حسن ( hasan ) و ( hoson ) ا . ع . استخوان نزديك آرنج . حسن ( hesan ) ع . ج . حسنة . حسن ( hosan ) ع . ج . حسنى ( hosn ) . حسناء ( hasn ' ) ص . ع . زن صاحب جمال . حسنات ( hasan t ) ع . ج . حسنة . حسنات ( hasan t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كارهاى نيك و اعمال خيريه . حسنة ( hesnat ) ا . ع . كرانهء برآمدهء كوه . ج : حسن ( hesan ) . حسنة ( hasanat ) ا . ع . نيكى - خلاف سيئة - . ج : حسنات . حسنة ( hasanat ) ص . ع . زن صاحب جمال . ج : حسان .